Market raflarındaki bembeyaz "güzellik kalıplarının" büyük çoğunluğu gerçek sabun değil, petrol türevi yüzey aktiflerden preslenmiş sentetik deterjan kalıbı (Syndet) veya hayvansal don yağı (Sodium Tallowate / Sodium Lardate) bazlı sanayi sabunudur. Üstelik sanayi üretiminde ortaya çıkan değerli doğal gliserin (E422) sabundan çekilip kozmetik sanayiine ayrıca satılır. Hatay defne (garlı), Siirt bıttım ve soğuk proses doğal sabunları inceledik.
Sülfatlı (SLS/SLES) sıvı duş jellerinin ve şampuanların cilt bariyerine verdiği zararları (sülfatsız şampuan ve helal kozmetik rehberimizde incelediğimiz üzere) fark eden pek çok aile, yeniden geleneksel kalıp sabuna dönüş yapmaktadır.
Ancak “kalıp sabun” formundaki her ürün masum veya helal değildir. Bir kalıp sabunun cildi kurutup egzamayı tetikleyen endüstriyel bir deterjan mı, yoksa cildi besleyen kadim bir şifa kaynağı mı olduğunu belirleyen 3 temel faktör vardır: Yağ kaynağı (Bitkisel vs. Hayvansal Tallow), Gliserinin korunup korunmadığı ve Üretim yöntemi (Soğuk Proses vs. Endüstriyel Ekstrüzyon).
1. İthal ve Endüstriyel Sabunlarda Helallik Riski
Sabun kimyasal olarak trigliserit yağlarının sodyum hidroksit (NaOH - kostik) ile reaksiyona girerek yağ asidi sodyum tuzlarına ve doğal gliserine dönüşmesidir (sabunlaşma / saponification).
Avrupa, Amerika ve Asya menşeli pek çok endüstriyel kalıp sabunun INCI (İçindekiler) listesinin ilk sırasında şu iki terimden biri yazar:
Sodium Tallowate(Sığır/Koyun Don Yağı Sabunu): Mezbahalardan toplanan hayvansal iç yağların sabunlaştırılmasıyla elde edilir. Hayvanın İslami usulle kesilip kesilmediği belirsizse veya murdar hayvan yağı içeriyorsa TS OIC/SMIIC 4:2018 Helal Kozmetik Standardı’na göre hem helallik hem de ibadet (taharet) açısından ciddi şüphe taşır.Sodium Lardate(Domuz Yağı Sabunu): Doğrudan domuz iç yağından üretilen sabundur ve kullanımı kesinlikle haramdır.- Sentetik Katkılar: Endüstriyel kalıp sabunların çatlamasını önlemek ve bembeyaz görünmesini sağlamak için sentetik şelatlayıcı Tetrasodium EDTA / Tetrasodium Etidronate, optik beyazlatıcı CI 77891 (E171 Titanyum Dioksit), sentetik antioksidan BHT (E321) ve ftalatlı ağır sentetik parfümler eklenir.
2. Sanayi Sabunu Neden Cildi Kurutur?
Sabunlaşma reaksiyonunun doğal bir yan ürünü olarak, sabunun toplam ağırlığının yaklaşık %8 ila %10’u oranında saf bitkisel gliserin (E422) oluşur. Gliserin, havadaki nemi cilde hapseden (hümektan) en değerli doğal nemlendiricidir.
| Özellik | Endüstriyel Kalıp Sabun / Syndet | Soğuk Proses (Cold Process) & Geleneksel Kazan Sabunu |
|---|---|---|
| Doğal Gliserin Oranı |
|
|
| Yağ Fazlası (Superfat) ve E Vitamini |
|
|
| Kostik (NaOH) Kalıntısı |
|
|
3. Cilt ve Saç Tipine Göre Anadolu’nun Şifalı Sabunları
- Hatay Defne (Garlı) Sabunu: Sızma zeytinyağı ile yabani defne meyvesi (Laurus nobilis) yağının birleşiminden üretilir. Defne tohumu yağındaki sineol ve öjenol bileşenleri saç derisindeki mantar, kepek ve seboreik dermatit kaşıntılarını yatıştırmada çok güçlüdür. Defne yağı oranı (%20 ile %60 arası) arttıkça sabunun kokusu keskinleşir ve rengi koyu yeşilden kahverengiye döner.
- Siirt Bıttım Sabunu: Yabani fıstık (menengiç / Pistacia terebinthus) yağından üretilir. İnce telli ve dökülmeye meyilli saç köklerini besler, gözenekleri arındırır.
- Keçi Sütü ve Kükürt Sabunu: Yağlı ve akneye eğilimli ciltlerde kükürt veya çay ağacı sabunu sebum dengesini sağlarken; kuru ve atopik ciltlerde bebek şampuanı ve doğal bakım rehberimizde de önerdiğimiz kokusuz saf zeytinyağlı kastil sabunu veya keçi sütü sabunu tercih edilmelidir.
Sabunla Saç Yıkarken Sertleşmeyi Önleyen "Elma Sirkesi Durulaması" Sırrı
Geleneksel zeytinyağlı veya defne sabunu doğal olarak alkali pH değerine (pH 8,5 – 9,5) sahiptir. Bu alkali yapı saç teli kütiküllerini hafifçe açtığı ve musluk suyundaki kalsiyum/magnezyum kireciyle birleştiği için ilk yıkamalarda saçta "keçeleşme ve sertlik" hissi oluşturabilir. Çözümü çok basittir: Banyodan çıkmadan hemen önce 1 litre ılık suya 2 yemek kaşığı doğal elma sirkesi karıştırıp saç uçlarınıza dökün. Asidik sirke, kireç kalıntısını anında çözer, açılan saç kütiküllerini kapatır ve silikonlu saç kremlerine ihtiyaç bırakmadan doğal bir yumuşaklık ve parlaklık verir (saç kuruduğunda sirke kokusu tamamen uçar).
Sıvı el sabunlarındaki triklosan ve benzalkonyum klorür (BAC) biyositlerinin cilt mikrobiyotasına etkileri ve doğal zeytinyağlı sıvı Kastil sabunu formülü için Antibakteriyel Sıvı Sabunlarda Triklosan Tehlikesi ve Kastil Sabunu Rehberi yazımıza başvurabilirsiniz.
